کرمان: آرامگاه شاه نعمت الله ولی

 ایران‌شناسی: استان کرمان: ماهان  

  آرامگاه شاه نعمت الله ولی  

ما و ماهان و خطه ی کرمان
                                          سعدی و لولیان شیرازی

شاه نعمت الله ولي که نام وي نورالدين بوده درحلب زاده شده و دوران کودکي و نوجواني را در کرمان گذرانده است. شاه نعمت الله علاوه بر مقام والایش در عرفان، در شعر و ادب هم پايگاهي برجسته داشته و ديواني از قصيده و غزل و مثنوي و رباعي دارد. مرگ اين عارف بزرگ در سال 834 هجري قمری اتفاق افتاده و مزار وي در شهر ماهان يکي از باصفاترين بقعه هاي ايران به حساب می آید؛ و طی قرن ها همواره مورد توجه و ارادت صوفیه و عرفا و شاعران بوده و هست.

سخن من نمکین است و برت می آرم.
                                                          می برم زیره به کرمان؛ به نمکسار نمک

آرامگاه شاه نعمت الله ولی؛ ماهان؛ عکس از آنوبانینی
آرامگاه شاه نعمت الله ولی؛ ماهان


دراویش نعمت اللهی که پیروان این عارف شهیر هستند در خانقاه این بقعه معتکف بوده اند و به انجام مراسم می پرداخته اند. بناي اصلي آستانه ماهان متعلق به نيمه اول قرن نهم هجري قمري (840 هجري قمري) است که بعدا ساختمان هايي به بناي اوليه اضافه شده است. اين الحاقات بيشتر متعلق به دوران شاه عباس اول صفوي و محمد شاه و ناصرالدين شاه قاجار مي باشد؛ که به عرفا و بزرگان شیعه ابراز ازادت می کرده اند.

آرامگاه شاه نعمت الله ولی؛ ماهان؛ عکس از آنوبانینی
آرامگاه شاه نعمت الله ولی؛ ماهان


قديمي ترين قسمت آستانه، گنبدي است که بر مزار شاه قرار دارد، اين گنبد در سال 840 هجري قمري به هزينه و دستور احمد شاه بهمني دکني که از ارادتمندان شاه نعمت الله بود، ساخته شده است. آستانه شاهکاري است از هنر معماري شش قرن اخير با تلفيقي از فضاي معماري مقبول و باغسازي بسيار فرح انگيز و صفايي عارفانه. بارگاه شاه نعمت الله از ورودي شمالي شامل صحن اتابکي، صحن وکيل الملکي، رواق شاه عباسي، چله خانه، صحن ميرداماد (حسينيه) و سردر محمد شاهي مي باشد.

آرامگاه شاه نعمت الله ولی؛ ماهان؛ عکس از آنوبانینی  آرامگاه شاه نعمت الله ولی؛ ماهان؛ عکس از آنوبانینی
فضای درونی آرامگاه شاه نعمت الله ولی؛ ماهان


گنبد زيرين مزار شاه نعمت، داراي کاربندي بسيار زيباست و گنبد روئين با کاشيکاري فيروزه اي مزين شده و بر گريو گنبد عبارت "يا مقلب القلوب و الابصار و سبحان الله و الحمدالله و لااله الا الله و الله اکبر" با خط بنايي از کاشي به چشم مي خورد. سه طرف مرقد را رواق وکيل الملکي احاطه نموده و در طرف جنوب گنبد رواق شاه عباسي قرار دارد. درهاي زيباي مقبره ساخته "عليشاه نجار" مي باشد. بر بدنه شمالي سردر ورودي به حرم، داخل رواق شاه عباسي، سنگ زيبايي مزين به نام دوازده امام (ع) نصب است که شخصي به نام قطب الدين، نذر شاه نموده است. در زاويه جنوب شرقي حرم، دري خاتم کاري است که به چله خانه باز مي شده و اکنون چله خانه جزو رواق شده است.

یکی از تابلوهای درون آرامگاه شاه نعمت الله ولی؛ ماهان؛ عکس از آنوبانینی
یکی از تابلوهای درون آرامگاه


چله خانه احتمالا قبل از عصر صفويه ساخته شده که در زمان احداث رواق آن را حفظ نموده اند. تزئينات داخل آن بنا به تنوع رنگها مربوط به دوران بعد از تيموريان است. چله خان نيز مانند گنبد از قديمي ترين آثار ساختماني مجموعه است. در شرقي، رواق شرقي، به صحن دلگشايي باز مي شود که سي و دو متر عرض و چهل و چهار متر ارتفاع دارد. باني اين صحن، محمد اسماعيل خان وکيل الملک مي باشد.
از ملحقات آستانه کاروانسرائي است از دوره قاجاريه که کنار ضلع غربي آستانه قرار گرفته است. اين کاروانسرا که ورودي آن در جهت شمال واقع شده از شاه نشين و صحن و حجره هائي در اطراف تشکيل مي شده است. اين کاروانسرا به مرور به صورت نيمه مخروبه در آمده و عملا استفاده اي از آن نمي شد تا اينکه برنامه تعميرات و احياي کامل کاروانسرا انجام گرديد. قبر "امير نظام گروسي" در جنوب ايوان وکيل الملکي قرار دارد.
در این آستانه موزه اي نیز ایجاد شده است که در آن اشياي نفيسي به خصوص اشیایی مربوط به عرفا و متصوفه مانند کشکول و تبرزین و شمعدان و... وجود دارد. دراين موزه دو صفحه از قرآني باقي مانده که به خط کوفي است و سبک نگارش آن، تاريخ کتاب را مطمئنا از هشتصد سال پيشتر مي برد.

موزه آرامگاه شاه نعمت الله ولی؛ ماهان؛ عکس از آنوبانینی
موزه آرامگاه شاه نعمت الله ولی؛ ماهان


منابع:
anobanini
kermanmiras (dot) org
دیوان اشعار، شاه نعمت الله ولی

  شهرهای استان کرمان  

  لیست استانها